نورالدین عبدالرحمن ابن نظام الدین احمد ابن محمد متخلص به جامی در سال ۸۱۷ هجری قمری در خرجرد جام از توابع خراسان متولد شد. .وی بعدها همراه پدرش به سمرقند و هرات رفت و در آن دیار به کسب علم و ادب پرداخت. سپس به سیر و سلوک مشغول و از بزرگان طریقت شد. او نزد سلطان حسین میرزا بایقرا و وزیر فاضل او امیر علیشیر نوایی تقربی خاص داشت. او در محرم ۸۹۸ هجری قمری وفات کرد و در هرات با احترام فراوان به خاک سپرده شد. از جامی بیش از چهل اثر و تألیف سودمند و گرانبها به جای مانده است. معروفترین آثار او عبارت از هفت مثنوی به نام «هفت اورنگ» است.
ای درین مرحله تنگ بساط مانده در ربقه اندوه و نشاط گاه از دور فلک خشنودی گاهی آزرده و خشم آلودی باش همچون گل خندان خرم چند چون غنچه کشی رو در هم نستی بحر فغان چندین چیست رویت از باد...
تاجری می گذشت در بغداد رهگذارش به خان برده فتاد زان طرف بانگی آمدش در گوش که همی گفت مرد برده فروش کو حریفی مقامر و چالاک کانچه دارد به کف ببازد پاک کیسه از سیم و زر بپردازد خانه و...
به دانای پنجم چو نوبت فتاد زبان با سکندر بدینسان گشاد که ای برده رنج سرای سپنج بسی جمع کرده به هم مال و گنج دریغا که بیهوده شد رنج تو نشد مرهم رنج تو گنج تو به کف سودی از گنج و مال...
شاه یونان چون سلامان را بدید کو به ابسال و وصالش آرمید عمر رفت و زین خسارت بس نکرد وز ضلالت روی دل واپس نکرد ماند خالی زافسر شاهی سرش تا که گردد سربلند از افسرش تخت را افکند در پا ...
با ادب بنده ای از به طلبی گام زن شد به ره بی ادبی بس ادب ورز که از لغزش پای مرکز بی ادبی سازد جای خواجه را ساخت چو آتش غضبش سوختن خواست به داغ ادبش رفت و با اشک ندامت ریزی کرد آغاز...
خامه چو بر موجب جف القلم خشک بیستاد از این خوش رقم بهر دعا از لب ام الکتاب حرف سقاک اللهش آمد خطاب روح امین دست به آمین گشاد چرخ برین سبحه پروین گشاد گوهر آن سبحه به پایش فشاند در ...
تاجر القصه شد عزایم خوان بهر تسخیر آن پری سوی خان دیده چون از رخش منور یافت دیده را از شنیده بهتر یافت دید ماهی عجب رباینده برتر از مدحت ستاینده صد خریدار پیشش استاده بیع او در مزا...
چون نه جسم است حق نه جسمانی نه هیولاست نی هیولانی باشد از حیز و جهت بیرون وز حدود مشابهت بیرون هست من حیث ذاته الأقدس صفت او همین تجرد و بس لیک چون در مراتب امکان گشت ظاهر به صورت ...
چو باشد خوشه خشک و گاو لاغر بود از سال تنگت قصه آور نخستین سال های هفتگانه بود باران و آب و کشت و دانه همه عالم ز نعمت پر برآید وز آن پس هفت سال دیگر آید که نعمت های پیشین خورده گر...
حکیم ششم چون سخن ساز کرد سخن را بدین لهجه آغاز کرد که میراند این شه بسی زنده را که مالک شود ملک پاینده را فرو شد سر او درین سرگذشت به مرگ کسان مرگ ازو برنگشت
درین دیر کهن رسمیست دیرین که بی تلخی نباشد عیش شیرین خورد نه ماه طفلی در رحم خون که آید با رخی چون ماه بیرون بسا سختی که بیند لعل در سنگ که خورشید درخشانش دهد رنگ شب یوسف چو بگذشت ...
از حکیمی کرد شاگردی سؤال کای مهندس کیست فرزند حلال گفت آن کو عاقبت گردد شبیه با پدر گر بخرد است و گر سفیه چند روزی گر نماند با پدر عاقبت خود را رساند با پدر ور نه حال او بر این معن...
حمد تسبیح حق بدین قانون که رسانیده شد به عرض اکنون به لسان دلالت آمد و حال نه به ترتیب لفظ و حرف و مقال وین به سمع خرد شود مدرک واندر این نیست هیچ کس را شک لیک ارباب کشف و اهل عیان...
هم در آن وقت ها سری سقطی آن سریع طریق حق نه بطی یک شبی وقت خویش باز نیافت لذت سجده نیاز نیافت قبضی آمد پدیدش اندر دل بر وی ادراک سر آن مشکل بامدادان قدم به سیر نهاد روی در بقعه های...
ای رضا بخش ریاضت کیشان رایض طبع رضا اندیشان قبله همت کارآگاهان قاضی حاجت حاجت خواهان دل راضی به قضایت طلبیم روضه حسن رضایت طلبیم بی رضای تو گل باغ نعیم هست بر سینه ما داغ جحیم از س...
به هفتم چو آمد سخن لب گشود که آرام بخش جهان شاه بود ز آرام نتوان دگر کام یافت کز آرام بخشی شه آرام یافت
تحفه و شیخ در سخن بودند رازگوی نو و کهن بودند تاجر دین و دل ز دست شده در لگدکوب غصه پست شده ناگهانی ز در درون آمد سوی آن بندی زبون آمدی شیخ را چون بدید خرم شد دلش از کار تحفه بی غم...
گرچه آمد بسیط اصل کلام باشد آن را مراتب و اقسام هست اصل بسیط آن ز صفات ز صفاتی که هست لازم ذات حق تعالی حقایق اسرار چون کند بهر قایلان اظهار صفتی را که هست مبداء آن کرده نامش کلام ...
دلی کز دلبری ناشاد باشد ز هر شادی و غم آزاد باشد غم دیگر نگیرد دامن او نگردد شادیی پیرامن او اگر گردد جهان دریای اندوه برآرد موجهای غصه چون کوه ازان نم دامن او تر نگردد ز اندوهی که...
چون پدر روی سلامان را بدید وز فراق عمر کاه او رهید بوسه های رحمتش بر فرق داد دست مهر از لطف بر دوشش نهاد کای وجودت خوان احسان را نمک چشم انسان را جمالت مردمک روضه جان را نهال نوبری...
ای دلت شاه سراپرده عشق جان تو زخم بلا خورده عشق عشق پروانه شمع ازل است داغ پروانگیش لم یزل است بی قراری سپهر از عشق است گرم رفتاری مهر از عشق است خاک یک جرعه ازان جام گرفت که درین ...
ز هشتم جز این نکته سر بر نزد که کس کوس ملک سکندر نزد سفرها که او کرد گرد جهان نکرده کس از خیل شاهنشهان ولیکن به هر سو سفر ساز کرد ره آن به زور سپه باز کرد جز این یک سفر کز همه دور ...
زلیخا را ز تنهایی چو جان کاست به راه یوسف از نی خانه ای خواست بدو کردند نی بستی حواله چو موسیقار پر فریاد و ناله چو کردی از جدایی ناله آغاز جدا برخاستی از هر نی آواز چو از هجر آتش ...
چارده ساله مهی بر لب بام چون مه چارده در حسن تمام بر سر سرو کله گوشه شکست بر گل از سنبل تر سلسله بست داد هنگامه مشعوقی ساز شیوه جلوه گری کرد آغاز او فروزان چو مه و کرده هجوم بر در ...
