نورالدین عبدالرحمن ابن نظام الدین احمد ابن محمد متخلص به جامی در سال ۸۱۷ هجری قمری در خرجرد جام از توابع خراسان متولد شد. .وی بعدها همراه پدرش به سمرقند و هرات رفت و در آن دیار به کسب علم و ادب پرداخت. سپس به سیر و سلوک مشغول و از بزرگان طریقت شد. او نزد سلطان حسین میرزا بایقرا و وزیر فاضل او امیر علیشیر نوایی تقربی خاص داشت. او در محرم ۸۹۸ هجری قمری وفات کرد و در هرات با احترام فراوان به خاک سپرده شد. از جامی بیش از چهل اثر و تألیف سودمند و گرانبها به جای مانده است. معروفترین آثار او عبارت از هفت مثنوی به نام «هفت اورنگ» است.
ای ز گلزار سخن یافته بوی وز تماشای چمن تافته روی بلبل دلشده مشتاق چمن نکته خوان گشته ز اوراق سمن بخرد اوراق سمن طی کرده رو در اوراق سخن آورده هر ورق کز سخن آنجاست رقم نسخه صحت رنج ...
شاه این راه کز سر معنی بود ادعوا الی الله ش دعوی یافت ادعو چو استناد به وی کرد قید علی بصیره ز پی یعنی این دعوتم نه بر عمیاست بینم آن را که از خدا به خداست بلکه مدعو وی است داعی نی...
میوه ها تازه و تر شاخ به شاخ روزی باغ روان کرده فراخ سیب و امرود به هم مشت زده فندق از خرمی انگشت زده نار پستان صنمی شاخ انار سرکش از بوسه و آبی ز کنار تاک ها کرده در او پر پایه هم...
زان سخن گوش کن جواب دگر که جز این نیست عین فعل و اثر بلکه چون از تکرر اعمال اثری ماند در دل عمال روز محشر به قدرت قادر در لباس صور شود ظاهر نیست صورت بعینها معنی ره ز صورت بسی ست ت...
ای به لطف انجمن جان آرای تیغ مهرت چمن دل پیرای دست جودت ز ازل نخل نشان تا ابد بر سر ما نخل فشان گرچه از خار ستم بینا نیم زیر نخل تو رطب چینانیم در رطب ریزیت از نحل کرم گر کشد خار س...
شبلی را - قدس الله تعالی سره - شوری افتاد به بیمارستان بردند جمعی به نظاره وی رفتند پرسید که شما کیانید گفتند دوستان تو سنگ برداشت و بر ایشان حمله کرد جمله بگریختند بخندید گفت بازآ...
حجاج را گفتند از خدای بترس و با مسلمانان ظلم مکن به منبر برآمد و وی بغایت فصیح بود و گفت خدای تعالی مرا بر شما مسلط کرده است اگر من بمیرم شما بعد از من از ظلم نخواهید رست به این فع...
وزیر هرمز بن شاپور به وی نامه نوشت که بازرگانان دریابار جواهر بسیار آورده اند و آن را به صد هزار دینار برای پادشاه خریده ایم شنیده ام که آن را پادشاه نمی خواهد اگر راست است فلان با...
حاتم را پرسیدند که هرگز از خود کریمتری دیدی گفت بلی روزی در خانه غلامی یتیم فرود آمدم و وی ده سر گوسفند داشت فی الحال یک گوسفند را کشت و پخت و پیش من آورد و مرا قطعه ای از وی خوش آ...
خوبرویی را کمند ارادت به حلقه درویشان کشید و چون نکته مرکز در دایره صوفیان آرمید شد رخش قبله خداجویان از خدا روی خود در او کردند فوطه پوشان بر آن شکر گفتار چون مگس بر شکر غلو کردند...
فاضلی که صورتی قبیح و هییتی کریه داشت به فرزدق رسید وی را دید که روی او به جهت مرضی زرد شده گفت تو را چه بوده است که رنگ تو چنین زرد شده است گفت چون تو را دیدم از گناهان خود اندیشی...
روباه بچه ای با مادر خود گفت مرا حیله ای بیاموز که چون به کشاکش سگ در مانم خود را برهانم گفت آن حیله فراوان است اما بهترین همه آن است که در خانه خود بنشینی نه او تو را بیند و نه تو...
شناسای تاریخ های کهن چنین رانده است از سکندر سخن که مشاطه دولت فیلقوس چو آراست روی زمین چون عروس ز دمسازی این عروسش به بر خدا داد پیرانه سر یک پسر پسر نی که گردون صدف گوهری فروزان ...
ادیب صابر ترمذی - رحمة الله علیه وی شاعری فصیح و فاضلی لبیب بوده و اشعار وی را لطافتی کامل و ملاحتی تمام حاصل است و افاضل به تقدم وی معترفند چنان که انوری وی را بر خود ترجیح نهاده ...
انبیا برگزیدگان حق اند برده از کل ما خلق سبق اند بر سوای خود از بنی آدم فضل دارند بر ملایکه هم نفس شیطان به قصد جرم و گناه نتواند زند بر ایشان راه ور به فرض محال یا نادر از یکی زلت...
بود در مرو شاهجان زالی همچو زال جهان کهنسالی روزی آمد ز خنجر ستمی بر وی از یک دو لشکری المی از تظلم زبان چو خنجر کرد روی در رهگذار سنجر کرد دید کز راه می رسد سنجر برده از سرکشی به ...
هر که را دل به عدل شد مایل طمع از مال خلق گو بگسل طمع و عدل آتش و آبند هر دو یکجا قرار کی یابند چون بکوبد طمع در مسکن عدل بیرون گریزد از روزن از طمع چون بود گدا را ننگ کی سزد شاه ر...
در خم این دایره نقش بند چند شوی بند به هر نقش چند نقش رها کن سوی بی نقش رو دیده به هر نقش چه داری گرو نقش چو پرده ست و تو ز افسردگی مایل پرده شد از پردگی برفکن از پردگی این پرده را...
پس از پیری و عجز و ناتوانی چو بازش تازه شد عهد جوانی بجز راه وفا و عشق نسپرد بر آن زاد و بر آن بود و بر آن مرد درین نامه سخن رانم ز هر یک به خامه گوهر افشانم ز هر یک به هر نقدی کز ...
با پدر گفت نازنین پسری کای ز هر نیک و بد تو را خبری چون نهم ز آستانه بیرون پای شور و غوغا برآید از همه جای از یمین و یسار اهل نیاز دعوی عشق می کنند آغاز آن یکی آه دردناک زند جیب جا...
آب آن روضه دین افروزد تاب این خرمن ایمان سوزد در سخن نیست به زر کس محتاج سکه زر ز سخن یافت رواج ای بسا قفل درین کاخ دو در که کلیدش نتوان ساخت ز زر لب چو ز افسون سخن آرایند آن گره د...
عشق اول او سرود و شادیست بیرون ز آهنگ نامرادیست نی رنج غرامت است در وی نی زخم ملامت است در وی سرمایه راحت و سرور است از سود و زیان دهر دور است چون می که نخست جز خوشی نیست یک ذره در...
حبذا شاهی که در عهد شباب شد ز توبه همچو پیران بهره یاب گرچه از باده لب آلود از نخست زان به آب توبه آخر لب بشست جام می با آن همه آب طرب ماند دور از مجلس او خشک لب خم گرفته معده خالی...
دامت آثارک ای طرفه قلم دام دل ها زدی از مشک رقم واسطی نسبت و شامی اثری تحفه شام سوی روم بری نقد عمر است نثار قدمت نور چشم است سواد رقمت مرغ جان راست صریر تو صفیر وز صفیر تو در آفاق...
