نورالدین عبدالرحمن ابن نظام الدین احمد ابن محمد متخلص به جامی در سال ۸۱۷ هجری قمری در خرجرد جام از توابع خراسان متولد شد. .وی بعدها همراه پدرش به سمرقند و هرات رفت و در آن دیار به کسب علم و ادب پرداخت. سپس به سیر و سلوک مشغول و از بزرگان طریقت شد. او نزد سلطان حسین میرزا بایقرا و وزیر فاضل او امیر علیشیر نوایی تقربی خاص داشت. او در محرم ۸۹۸ هجری قمری وفات کرد و در هرات با احترام فراوان به خاک سپرده شد. از جامی بیش از چهل اثر و تألیف سودمند و گرانبها به جای مانده است. معروفترین آثار او عبارت از هفت مثنوی به نام «هفت اورنگ» است.
قد بدا مشهد مولای انیخوا جملی که مشاهد شد ازان مشهدم انوار جلی رویش آن مظهر صافی ست که بر صورت اصل آشکار است در او عکس جمال ازلی چشم از پرتو رویش به خدا بینا شد جای آن دارد اگر کور...
نگار من شتر انگیخت رو به حجره من پذیره شترش رفت جان ز حجره تن ز حجره چون شترش دیده شد قطار سرشک چو سرخ مو شتران قطره زد ز حجره من زند ز حجره مرا سیل خون دل شترک ز حجره کی شترش را ر...
پیر ما بگذاشت آخر شیوه زهاد را ساخت فرش میکده سجاده ارشاد را خورده ام پیش از نماز صبح می بهر خدا ای امام امروز با مطرب گذار اوراد را چنگ استادی ست درس عشق گو مطرب کجاست تا زمانی بر...
چنان ز خلق ملولم که تا به چشم نیاید مرا خیال کسی روز و شب ز خواب گریزم به سایه چون روم از تاب آفتاب یقین دان که من ز سایه خود نی ز آفتاب گریزم
تا چند کنی بحث قدیم و محدث تا چند دهی شرح معاد و مبعث یک عین قدیم بین در اطوار ظهور آنگاه بدوز لب که تم المبحث
تا دیده ام چو گل به ته پیرهن تو را گلبرگ ناز خوانده ام از لطف تن تو را از تار و پود رنجه شود نازنین تنت به گر کنند جامه زبرگ سمن تو را تو آن بتی که هیچ برهمن به بتکده بت را نداشت د...
به کلک فلان خوشنویس شعر مرا نزد رقم که نه هر بیت شد به زخمی خاص کنون من از پی اصلاح شعر بر خط او قلمتراش کشیدم که الجروح قصاص
چو عشق بر دوجهان حرف اتحاد نوشت چه فرق از حرم کعبه تا حریم کنشت بر این صحیفه مکش خط اعتراض که نیست بجز نگاشته یک قلم چه خوب و چه زشت ز پیر میکده جو وقت خوش که نتوان یافت جز از روای...
دلا چو روی در ارباب معنی آوردی مبر به کار قوانین شعر و انشا را که سجع و قافیه گرچه لطیف و موزونند دو پرده اند جمال عروس معنا را
هر گه خوانی الف بی ای حورنژاد از دست دو دال و الفت خواهم داد تا نتواند به میم تو چشم گشاد انگشت نهم ز رشک بر دیده صاد
عمری گفتم غذا ز کافور کنم تا شهوت طبع را ز خود دور کنم اکنون که بیاض شیب کافورم داد از بی خردی میل سقنقور کنم
تا کی آن شوخ مرا بیند و نادیده کند بشنود ناله زار من و نشنیده کند چون بگریم بر او فاش ز من پنهانی در رقیبان نگرد خنده دزدیده کند بر زمینی که شود دیده نشان قدمش هر که اهل نظر آنجا ق...
حادی عشق اگر راز تو گوید به جبل باشد از نقص جبل گر نکند رقص جمل هرکه از ذکر جمالت چو جمل رقص نکرد منهش نام کالانعام کزان هست اضل کی کند ری چو زاهد ترش از تلخی عیش مرد عارف که بود غ...
بی تو عاشق چو نظر در قدح لاله کند زآب چشم و دم سردش قدح ژاله کند کوهکن تیشه چو بر کوه زند آن چه صداست آهن و سنگ ز درد دل او ناله کند دیده دنبال تو دل نیز خدا را مپسند که رقیبم ز سر...
ساقیا خیز کز محول حال روز عشرت نهاد روبه زوال روزه خواهد حجاب ما گشتن از شراب حرام و نقل حلال چون رسد دور من عنایت کن آنچنان کاسه های مالامال که رساند ز سلخ شعبانم مست طافح به غره ...
فردا که دوست کشته خود را ندا کند خیزد ز خاک و بار دگر جان فدا کند شد روی دوست قبله ما کو امام شهر تا در نماز خویش به ما اقتدا کند بس پیر سالخورده که چون طفل خردسال در مکتب تو لوح م...
مرا تا کی جگرخون داری ای دل سرشکم را جگرگون داری ای دل شدی همدم درون دیده با اشک همانا عزم بیرون داری ای دل مرا سرگشته داری گرد عالم تو هم آیین گردون داری ای دل به لیلی زلف ماهی می...
حادی که بهر ناقه سلمی حدا کند باید ز شرح فاقه ما ابتدا کند دانی به راه بادیه بانگ درای چیست گم گشتگان قافله جو را ندا کند با نسخه طبیب چه کار آن مریض را کز خون دیده شربت و از غم غذ...
دارد آن سرو گل اندام معنبر کاکل هرچه دارند بتان یکسر و بر سر کاکل فرق کردن نتوان سرو سهی را ز قدش گر به فرقش بود از غالیه تر کاکل بی گره کاکل او صد گرهم بر دل زد وای من گر زند از ن...
جان از آن لب ها حکایت می کند طوطی از شکر روایت می کند هرکه می گوید حدیث سلسبیل زان لب نوشین کنایت می کند از رقیبان می کند پهلو تهی جانب ما را رعایت می کند چشم شوخش می کشد تیغ جفا ل...
شدم در گوشه میخانه محرم گرفتم گوشه ای از جمله عالم ندارم کام جز جام لبالب ندارم کار جز دور دمادم بیا ساقی بیار آن جام روشن کزان گردد عیان اسرار مبهم کند دل راخبر از ما تأخر دهد جان...
آن مه به جانب سفر آهنگ می کند صحرا و شهر بر دل ما تنگ می کند ای نامه بر به مجلس او نام من ببر کز گفت وگوی نام منش ننگ می کند شرح کمال شوق همین بس که چشم من عنوان این صحیفه به خون ر...
چون ز فیض رشحات نم باران قدم سربرافراخت نی از خاک نیستان عدم کرد در خود نظری دید قبایی زقصب تنگ بر قامت او دوخته خیاط کرم لیک دانست که باپای فرو رفته به گل هست در زیر قبا صد گره و ...
دل به چنگ غمت آهنگ سرودی نکند که روان بر رخم از هر مژده رودی نکند شکل محرابی نعل سم رخش تو به راه هیچ دلداده نبیند که سجودی نکند چون مرا سوختی از غم مکن اندیشه ز آه کم فتد شعله به ...
