نورالدین عبدالرحمن ابن نظام الدین احمد ابن محمد متخلص به جامی در سال ۸۱۷ هجری قمری در خرجرد جام از توابع خراسان متولد شد. .وی بعدها همراه پدرش به سمرقند و هرات رفت و در آن دیار به کسب علم و ادب پرداخت. سپس به سیر و سلوک مشغول و از بزرگان طریقت شد. او نزد سلطان حسین میرزا بایقرا و وزیر فاضل او امیر علیشیر نوایی تقربی خاص داشت. او در محرم ۸۹۸ هجری قمری وفات کرد و در هرات با احترام فراوان به خاک سپرده شد. از جامی بیش از چهل اثر و تألیف سودمند و گرانبها به جای مانده است. معروفترین آثار او عبارت از هفت مثنوی به نام «هفت اورنگ» است.
چون رفت کثیر آن هنرور زان صیدگه اندکی فراتر آراسته دید مرغزاری از باغ بهشت یادگاری از سبزه زمین چو سبز مفرش وز گل گل مختلف منقش یا مصحفی از زمردش حرف از لاله بر آن وقوف شنگرف یا خو...
شد جوانی ز سالکان طریق با یکی پیرکار دیده رفیق پیر چون آفتاب پرمایه وان جوان از قفاش چون سایه می بریدند ره که ناگاهی گشت پیدا پر آب و گل راهی پیر مستانه می نهاد قدم آن جوان از پی ا...
ای دل اهل ارادت به تو شاد به تو نازم که مریدی و مراد مرد تلوین تو را تمکین نیست شوق مسکین تو را تسکین نیست خواهش از جانب ما نیست درست هر چه هست از طرف توست نخست تا به ناخواست دهی ک...
شاه را چاره نیست از دو نفر تا زید در جهان به دولت و فر آن یکی کار دین او سازد وین دگر کار ملک پردازد اول از ذکر آن کنم آغاز که دهد کار شرع و دین را ساز کیست آن عالمی به علم علم زده...
خواجه علی رامتینی را - قدس الله سره - پرسیدند که ایمان چیست فرمودند که کندن و پیوستن هر که ایمان تو را کندن و پیوستن گفت باید آن قول پسندیده ازو بپسندی حاصل معنی آن کندن و پیوستن چ...
شخصی نماز گزارد و بعد از نماز دعا کرد و در دعای خود درآمدن در بهشت و خلاصی از آتش دوزخ خواست پیرزنی در قفای او ایستاده بود و آن را می شنید می گفت خداوندا مرا در آنچه می خواهد شریک ...
در نواحی مصر شیر زنی همچو مردان مرد خود شکنی به چنین دولتی مشرف شد نقد هستی تمامش از کف شد شست از آلودگی به کلی دست نه به شب خفتی و نی به روز نشست قرب سی سال ماند بر سر پای که نجنب...
غریبی ز فضل و هنر بهره ور تن از جامه خالی کف از سیم و زر به شهر دگر شد ز تنگی مقیم که بود اندر او شهریاری حکیم به خلق کریمانه بنواختش به شغل قضا محترم ساختش به سر برد یکچند مشغول ک...
بود پیری به خطه خوارزم همه جا ظلمجو چه بزم و چه رزم در پی گام ها چه صبح و چه شام به شریعت روی همی زد گام چار زن داشت لیک چون به نکاح زن فزون از چهار نیست مباح هر کجا دختر مسلمانی پ...
خواجه پاک دین پاک نفس روح الله روحه الاقدس گفت عارف که در وفا فرد است کار خود بر نفس بنا کرده ست هیچگه پیش و پس نمی نگرد نقد خود جز نفس نمی شمرد ما مضی مات و المؤمل غیب نیست جز نقد...
بنامیزد چه فرخ کاروانی کز ا یشان آب جویان کاروانی چو دلوی برکشد ناگه ز چاهی شود طالع ز برج دلو ماهی سه روز آن ماه در چه بود تا شب چو ماه نخشب اندر چاه نخشب چو چارم روز ازین فیروزه ...
دهقان شکوفه بند این شاخ استاد رقم نگار این کاخ این حرف نوشت بر کتابه کان خانه خراب این خرابه چون شد به حدیث عشق مشهور وز مشهوران به عقل مهجور ز آوازه نکته های چون در کرد انجمن زمان...
چون تن از خواب سحر آسودیش بامدادان عزم میدان بودیش صبحدم چون شاه این نیلی تتق بارگی راندی به میدان افق شه سلامان نیز مست و نیمخواب پای کردی سوی میدان در رکاب با گروهی از نژاد خسروا...
پیش ازان کایدت این واقعه پیش به که از توبه کنی چاره خویش دامن از نفس و هوا درچینی پس زانوی وفا بنشینی هر چه بد باشد ازان بازآیی عقد اصرار ز دل بگشایی زانچه بگذشت پشیمان باشی اشک ان...
ای ز گلت نا زده سر حب دل مانده ز حب وطنت پا به گل خیز که شد پرده کش و پرده ساز مطرب عشاق ز راه حجاز یکدم ازین پرده سماعی بکن هر چه نه زین پرده وداعی بکن دین تو را تا شود ارکان تمام...
خواجه بهاء الدین نقشبند را - قدس سره - پرسیدند که سلسله شما به کجا می رسد فرمودند که از سلسله کسی به جایی نرسد از دلق و عصا صدق و صفایی نرسد وز سبحه بجز بوی ریایی نرسد هردم به کجا ...
زنی از شوهر خود شکایت پیش قاضی برد که مرا یک لحظه فارغ نمی گذارد نه در خلا و نه در ملا و نه در وقت خمیر کردن و نه در وقت نان پختن و نه در وقتی که روزه می دارم و نه در وقتی که نماز ...
شاه دین شافعی مطلبی گفت عمری پی خدا طلبی کرده ام طوف گرد درویشان نکته ای دو شنیده ام زیشان هر دو پاکیزه و پسندیده به ترازوی عقل سنجیده وقت را گفته اند تیغ بران که بود بی توقفی گذرا...
می شد اندر حشم حشمت و جاه پادشاوار وزیری در راه گرد او حلقه مرصع کمران موکبش ناظم عالی گهران دیدن حشمت او باده اثر چشم نظارگیان مست نظر هر که آن دولت و شوکت نگریست بانگ برداشت که ا...
پور موفق که به توفیق حق برد ز هر پیر موفق سبق بادیه کعبه بسی می برید محنت آن راه بسی می کشید روزی از آنجا که دلی داشت تنگ زد به در کعبه سر خود به سنگ گفت خدایا پس هر محنتی سوی من ا...
حاجیان را به وقت حج افتاد ره به درالخلافه بغداد بهر ایشان به محتسب والی گفت تا منزلی کند خالی گفت فردا به این قیام کنم منزل نیکشان مقام کنم بامدادان کسی فرستادند وان سخن را به یاد ...
سکندر که گنجینه راز بود در گنج حکمت بدو باز بود ز حکمت بسی گوهر شب فروز کزو مانده پیداست بر روی روز بیا گوش را قاید هوش کن وز آن گوهر آویزه گوش کن چو داری دل و هوش حکمت گرو بکش پنب...
روی عاشق نخست در خویش است دل او از برای خود ریش است گر بخواهد برای خود خواهد ور بکاهد برای خود کاهد همه گرد مراد خود گردد بهر بند و گشاد خود گردد باشد از جام عشق مستی او دوست باشد ...
شه چو گشتی بعد چوگان باختن چون کمان مایل به تیر انداختن از کمانداران خاص اندر زمان خواستی ناکرده زه چاچی کمان بی مدد آن را به زه آراستی بانگ زه از گوشه ها برخاستی دست مالیدی بر آن ...
