نورالدین عبدالرحمن ابن نظام الدین احمد ابن محمد متخلص به جامی در سال ۸۱۷ هجری قمری در خرجرد جام از توابع خراسان متولد شد. .وی بعدها همراه پدرش به سمرقند و هرات رفت و در آن دیار به کسب علم و ادب پرداخت. سپس به سیر و سلوک مشغول و از بزرگان طریقت شد. او نزد سلطان حسین میرزا بایقرا و وزیر فاضل او امیر علیشیر نوایی تقربی خاص داشت. او در محرم ۸۹۸ هجری قمری وفات کرد و در هرات با احترام فراوان به خاک سپرده شد. از جامی بیش از چهل اثر و تألیف سودمند و گرانبها به جای مانده است. معروفترین آثار او عبارت از هفت مثنوی به نام «هفت اورنگ» است.
چو مالک را برون از دست رنجی فرو شد پای ازان سودا به گنجی نمی آمد به روی آن دلارای در آن ره بر زمین از شادیش پای به بویش جان همی پرورد و می رفت دو منزل را یکی می کرد و می رفت به مصر...
سیاح حدود این ولایت نظام عقود این حکایت زین قصه روایت اینچنین کرد کان خاک نشیمن زمین گرد نخجیر دره گوزن بیشه نخجیر و گوزن تگ همیشه چون ماند ز طوف کوی لیلی وز گام زدن به سوی لیلی آش...
پیری که کام جوانی رانده بود و از قوت کامرانی مانده کنیزکی صاحب جمال خرید و به وقت فرصتش در کنار کشید هر چند پیر حریص بود اما آلتش مساعدت ننمود با کنیزک گفت لطفی بنمای و دست عنایت ب...
به چارم روز موعود یوسف خور چو زد از ساحل نیل فلک سر به یوسف گفت مالک کای دلارای تو همچون خور کنار نیل کن جای ز خود کن گرد ره را شست و شویی ز خاکت نیل را ده آبرویی به حکم مالک آن خو...
خلیفه که سلطان آفاق بود به فرماندهی در جهان طاق بود یکی نوش لب بودش اندر حرم همه جان شیرین ز سر تا قدم بدو خاطرش میل بسیار داشت ولی زاجر عقل بر کار داشت به وی محرمی گفت کای کامگار ...
شاه را آنچنان که نیست گزیر از فقیهی به راه شرع مشیر از وزیر آنچنان گزیرش نیست هر کسی لیک دلپذیرش نیست به وزیری کسی بود در خور کز همه بعد شه بود برتر مقبلی مشفقی نکوکاری نیک کردار و...
عارفی گفت هر که یارم شد خصم جان امیدوارم شد جوهر من مناسب خود یافت رویم از حق به جانب خود تافت مرد حق زان که را بتر داند که دلش را ز حق بگرداند وان که با من ز دشمنی زد دم دوستدار م...
بود در جود و سخا دریا کفی بل کش از بحر عطا دریا کفی پر شدی از فیض آن ابر کرم عرصه گیتی ز دینار و درم نسبتش کم کن به دریا کو ز کف گوهر افکندی به بیرون وین صدف ز ابر بودی دست جود او ...
لیلی چو به عزم خانه برخاست خانه به جمال خود بیاراست چشمش سوی آن رمیده افتاد خون جگرش ز دیده افتاد بگریست که ای فراق دیده درد و غم اشتیاق دیده در کشمکش فراق چونی در آتش اشتیاق چونی ...
آن مخنث به بام همسایه رفت از همت فرومایه پا فرو شد به روزنش ناگاه داشت روزن به سوی منظر راه چون به منظر فتاد و خاست ز جای شد فرودش به جای دیگر پای یافت خود را به خانه زیرین بود سرد...
ای چو گلت جیب به چنگ خسان دامن صحبت بکش از ناکسان گرچه ز آغاز گشادت دهند عاقبت الامر به بادت دهند غنچه وش از همنفسان لب ببند خیره چو گل در رخ هر کس مخند جلوه مده همچو خور انوار خوی...
ای ز هر رو همه را روی به تو روی هر ذره ز هر سوی به تو کار ما چیست گنه ورزیدن عادت تو گنه آمرزیدن توبه از بنده بود سست نهاد توبه آنست کش از توست گشاد بار نه بار فکن هر دو تویی توبه ...
شخصی ده درم بر جوحی دعوی کرد قاضی پرسید که گواه داری گفت نی گفت سوگندش دهم گفت سوگند وی را چه اعتبار هر لحظه خورد هزار سوگند دروغ زان گونه که در بادیه اعرابی دوغ جوحی گفت ای قاضی م...
هست قول نبی که دنیی دون وانچه جز ذکر ایزد بیچون داخل اوست جمله ملعونند وز نظرگاه قرب بیرونند هر که پیوند ساخت با ملعون نیست او هم ز حکم لعن برون لعن حق چیست گویمت مشروح کنم ابواب ف...
ابن عباد آن بری ز عناد یار عباد و سازگار عباد نام او زیب نامه کرم است همچو اویی درین گروه کم است سوی او ساعیی ز خبث سرشت به سعایت یکی صحیفه نوشت که فلان آن به مال چون قارون شد برون...
زنده دلی از صف افسردگان رفت به همسایگی مردگان پشت ملامت به عمارات کرد روی ارادت به مزارات کرد حرف فنا خواند ز هر لوح خاک روح بقا جست ز هر روح پاک گشتی ازین سگ منشان تیز تگ همچو تگ ...
بود قطران نکته دانی سحرساز قطره ای از کلک او دریای راز بهر دریا بخشش فضلون لقب گفت مدحی سر به سر فضل و ادب طبع فضلون چون بر آن اقبال کرد دامنش از مال مالامال کرد روز دیگر مدحت او ر...
هم به هر قبه ای تو را روییست هم به هر جانبیت پهلوییست پهلوی راست سوی گلشن غیب پهلوی چپ درین نشیمن ریب در میان دو پهلویت پیوست نفس دشمن نهاد کرده نشست از چپ و راست جنس وهب و عمل هر ...
بیا ای چو عیسی تجرد نهاد تو را زین تجرد تمرد مباد چو عیسی عنان از تجرد نتافت سوی آسمان از تجرد شتافت تعلق به زن دست و پا بستن است تجرد ازان بند وارستن است کسی را که بند است بر دست ...
گوهر کش این علاقه در زان در کند این علاقه را پر کان هودجی مراحل ناز وان حجلگی عماری راز آهوی شکارگیر شیران تاراجگر دل دیران مجنون کن زیرکان دانا آسیب توان صد توانا چون بارگی از حرم...
زلیخا بود ازین صورت تهی دل کزو تا یوسف آمد یک دو منزل ولی جانش ازان معنی خبر داشت ز داغ شوق سوزی در جگر داشت نمی دانست کان شوق از کجا خاست به حیلت سازیش تسکین همی خواست به صحرا شد ...
ای که بهر شکمت گردن آز سوی کاسه چو صراحیست دراز چون خم باده همین داری کام که کنی پر شکم خود ز حرام در نماز چه شد از پشت خم است چون تو را قبله همت شکم است چون به کامت ز ورع نیست مزه...
اعرابی شتری گم کرد سوگند خورد که چون بیابد به یک درم بفروشد چون شتر را یافت از سوگند خود پشیمان شد گربه ای در گردن شتر آویخت و بانگ زد که که می خرد شتری به یک درم و گربه ای به صد د...
شب خرد آن ناصح شیرین خطاب کرد مشفق وار آواز عتاب گفت جامی فکرت بیهوده چند سودن این کلک نافرسوده چند هر که بر ملک بقا فیروز نیست دی به فرض ار بوده است امروز نیست گم مکن سر رشته مقصو...
