نورالدین عبدالرحمن ابن نظام الدین احمد ابن محمد متخلص به جامی در سال ۸۱۷ هجری قمری در خرجرد جام از توابع خراسان متولد شد. .وی بعدها همراه پدرش به سمرقند و هرات رفت و در آن دیار به کسب علم و ادب پرداخت. سپس به سیر و سلوک مشغول و از بزرگان طریقت شد. او نزد سلطان حسین میرزا بایقرا و وزیر فاضل او امیر علیشیر نوایی تقربی خاص داشت. او در محرم ۸۹۸ هجری قمری وفات کرد و در هرات با احترام فراوان به خاک سپرده شد. از جامی بیش از چهل اثر و تألیف سودمند و گرانبها به جای مانده است. معروفترین آثار او عبارت از هفت مثنوی به نام «هفت اورنگ» است.
شیرین سخن شکر فسانه کین قصه نهاد در میانه افسانه پوست چون فرو خواند از پوست برون چنین سخن راند کان خورده چو دف طپانچه بر پوست در ناله ز دست فرقت دوست می گشت به کوه و دشت یکچند از د...
نوبهاران خلیفه بغداد بزم عشرت به طرف دجله نهاد داشت در پرده شاهدی نوخیز در ترنم ز پسته شکر ریز چون گرفتی چو زهره در بر چنگ چنگ زهره فتادی از آهنگ با غلام خلیفه کز خوبی بود مهر سپهر...
ای چو قلم صورت خود کرده راست میل رقم های کج از تو خطاست تا قلم آسا به سر خود روی گرچه همه نیک روی بد روی هر که به یک حرف قلم کج نهاد حرف وی از لوح بقا محو باد چند به دفتر رقم ناصوا...
ای شکیبا نه دل ما از تو از همه صبر خوش الا از تو صبر بی تو ره بی دردان است صبر با تو روش مردان است از در قرب تو دوری مشکل وز جمال تو صبوری مشکل صبر بر قربت ازان مشکل تر رخ به خون د...
شاه با وی گفت کای جان پدر شمع بزم افروز ایوان پدر دیده اقبال من روشن به توست عرصه آمال من گلشن به توست سالها چون غنچه دل خون کرده ام تا گلی چون تو به دست آورده ام همچو گل از دست من...
گر عیب سر زلف بت از کاستن است چه جای به غم نشستن و خاستن است وقت طرب و نشاط و می خواستن است کآرایش سرو هم ز پیراستن است بود ایاز آن به نیکویی ممتاز از همه لعبتان چین و طراز آفتابی ...
واعظی بر بالای منبر شعری از هر چه گویند بی مزه تر خواند و ترویج آن را گفت والله این را در اثنای نماز گفته ام شنیدم که یکی از مجلسیان می گفت شعری که در نماز گفته شده است چنین بی مزه...
غرقه خون چون خسرو از شیرویه خفت نکته ای خوش در حق شیرویه گفت که بدان شاخی که آب از اصل خورد سر کشید از آب و قصد اصل کرد اصل را چون کند و شد میدان فراخ خشک و بی بر بر زمین افتاد شاخ...
چو با آن کشته سودای یوسف ز حد بگذشت استغنای یوسف شبی در کنج خلوت دایه را خواند به صد مهرش به پیش خویش بنشاند بدو گفت ای توانبخش تن من چراغ افروز جان روشن من گر از جان دم زنم پرورده...
حکیمی ز مردم کناری گرفت ز غارتگران کنج غاری گرفت جز آن غار آرامگاهی نداشت غذا غیر برگ گیاهی نداشت چو کرم بریشم گیاخوار بود به تن از لعابش یکی تار بود گروهی به آن تار دور از گزند به...
بود یکی شاه که در ملک و مال عهد وزیری چو رسیدی به سال دست قلم ساش جدا ساختی چون قلم از بند و برانداختی هر که گرفتی ز هوا دست او پایه اقبال شدی پست او دست وزارت به وی آراستی جان حسو...
گفت شاها چو فیض جود تو داد قابلان را قبول استعداد این تفاوت چراست در قابل این چرا مدبر است وان مقبل نظر لطف سوی قابل کن هر که را مدبر است مقبل کن
ای که از پات نیابم تا فرق یک سر موی نه در نعمت غرق صفحه جبهه ات آن لوح منیر که بود لایح ازان سر ضمیر طرفه لوحیست که بی نقطه و خط زان توان حرف رضا خواند و سخط مردمان حبشی پیکر چشم د...
نوجوانی نخورده نشتر غم شد گرفتار عشق دختر عم روز و شب در سرای عم می بود در مقام رضای عم می بود دمبدم روی دخترش می دید میوه از باغ نوبرش می چید بود شبها در آن نشیمن راز با شکنهای زل...
شاعری را به خواجه ممدوح که بر او ریخت بدره های فتوح روزی اندر میان نقار افتاد هر دو را زان نقار کار افتاد گفت خواجه که شرم باد تو را زانچه گویی نماند یاد تو را زان همه زر که عاری ا...
رامشگر این ترانه خوش دستان زن این سرود دلکش بر عود سخن چنین کشد تار کان مانده به چنگ غم گرفتار چون شادی کاسه اش ز سر رفت وان خرمیش ز دل به در رفت با محنت دوری خود افتاد با رنج صبور...
سری سقطی - قدس الله تعالی سره - جنید را کاری فرمود و به موجب دلخواه وی به آن قیام نموده کاغذپاره ای به وی انداخت در وی نوشته که سمعت حادیا یحد فی البادیة یقول ابکی و مایدریک ما یبک...
چهار کلمه است که چهار پادشاه پرداخته اند که گویا یک تیر است که از چهار کمان انداخته اند کسری گفته است هرگز پشیمان نشدم از آنچه نگفته ام و بسا گفته که از پشیمانی ان در خاک و خون خفت...
مقربان سلاطین چون گروهی اند که به کوه بلند بالا می روند اما عاقبت به زلازل قهر و نوازل دهر از آن کوه به زیر خواهند افتاد شک نیست که افتادن بلندتران سخت تر خواهد بود به زیر آمدن فرو...
حضرت امیر گفت شنیدم از حضرت رسالت صلی الله علیه و سلم که فرمود قیمة کل امرء مایحسنه یعنی قیمت هرکس به قدر آن چیزیست که وی را می آراید از محاسن افعال و بدایع اقوال قیمت مرد نه از سی...
یکی از دانشمندان گوید که وقتی مجلس می داشتم و در زمین دل مستمعان تخم ارادت می کاشتم پیری ملازم مجلس می بود و از وظیفه ملازمت تخلف نمی نمود اما دایم آه می کرد و اشک می ریخت و یک لحظ...
بهلول را گفتند دیوانگان بصره را بشمار گفت آن از حیز شمار بیرون است اگر گویید عاقلان را بشمارم که معدودی چند بیش نیستند هرکه عاقل بینی او را بهره است نقد وقت از مایه دیوانگی می زید ...
روباه را گفتند هیچ توانی که صد دینار بستانی و پیغامی به سگان ده رسانی گفت والله مزدی فراوان است اما در این معامله خطر جان است از سفله نیل مکرمت امید داشتن کشتی به موج لجه حرمان فکن...
از صفاتش یکی حیات آمد که امام همه صفات آمد نه حیاتش به روح و نفس و تن است بلکه او زنده هم به خویشتن است او به خود زنده ایست پاینده زندگان دگر به او زنده
