نورالدین عبدالرحمن ابن نظام الدین احمد ابن محمد متخلص به جامی در سال ۸۱۷ هجری قمری در خرجرد جام از توابع خراسان متولد شد. .وی بعدها همراه پدرش به سمرقند و هرات رفت و در آن دیار به کسب علم و ادب پرداخت. سپس به سیر و سلوک مشغول و از بزرگان طریقت شد. او نزد سلطان حسین میرزا بایقرا و وزیر فاضل او امیر علیشیر نوایی تقربی خاص داشت. او در محرم ۸۹۸ هجری قمری وفات کرد و در هرات با احترام فراوان به خاک سپرده شد. از جامی بیش از چهل اثر و تألیف سودمند و گرانبها به جای مانده است. معروفترین آثار او عبارت از هفت مثنوی به نام «هفت اورنگ» است.
شاعری در سخنوری ساحر در فن مدح گستری ماهر بهر شاهی لوای مدح افراخت پر صنایع قصیده ای پرداخت مدح شاهان به عقل و شرع رواست زانکه شاهند و شاه ظل خداست هست عاید به نزد صاحبدل مدحت ظل ب...
این سخن گفت و از زمین برخاست غضب آمیز و خشمگین برخاست چون درآمد به خانه ریا گفت کز چه رو خاطرت چنین آشفت گفت از آن رو که جمعی از انصار به هوایت کشیده اند قطار همه یکدل به دوستداری ...
ای غمت دولت جاوید همه قرب تو غایت امید همه به غمت خاطر نومیدان خوش وز رخت جنت جاویدان خوش مبتلای من و ماییم هنوز مانده در خوف و رجاییم هنوز چون به مایی خود اندر بندیم به تو بی فضل ...
یکی گفت وقت است ای هوشیار که گیریم از حال شاه اعتبار ببینیم کایام با او چه کرد سپهر کج اندام با او چه کرد فلک تاج دولت ربود از سرش لباس بزرگی کشید از برش هر آن سختیی کز سرای درشت ز...
آن یکی پیش عالمی فاضل گفت کای در علوم دین کامل بازگو رمزی از علی ولی که تو را یافتم ولی علی گفت کای در ولای من واهی از کدامین علی سخن خواهی زان علی کش تویی ظهیر و معین یا ازان کش م...
هر چند چو بحر تلخکامی این کام تو را بس است جامی کز موج معانی ات ز سینه افتاد به ساحل این سفینه فرخنده تر از سفینه نوح آرام دل و سکینه روح از جودت طبع هر جوادی بر جودی جودش ایستادی ...
چون سلامان هفته ای محمل براند پندگویان را بر او دستی نماند از ملامت ایمن و فارغ ز پند بار خود بر ساحل بحری فکند دید بحری همچو گردون بی کران چشم های بحریان چون اختران قاف تا قاف امت...
درین فیروزه کاخ دیر بنیاد عجب غافل نهاد است آدمیزاد نباشد دأب او نعمت شناسی نداند طبع او جز ناسپاسی به نعمت گرچه عمری بگذراند نداند قدر آن تا در نماند بسا عاشق که بر هجران دلیر است...
ای در اسباب جهان پای تو بند ماندن از راه بدین سلسله چند بگسل از پای خود این سلسله را باشد از پی برسی قافله را قافله پی به مسبب برده تو در اسباب قدم افشرده عنکبوت ار نیی از طبع دنی ...
معتمر گفت آن منم اینک هر چه خواهی ضمان منم اینک خواست چندان زر تمام عیار که مثاقیل آن رسد به هزار بعد ازان نیز ده هزار درم سیم خالص نه بیش ازان و نه کم جامگی صد ز بردهای یمن صد دیگ...
بحر ازل موج کرم برگرفت دامن ساحل همه گوهر گرفت جوهری طبع سخن پروران کرد نگاهی به فراست در آن هر چه سزا بود به سفتن بسفت وانچه نه در پرده نسیان نهفت زان گهر سفته هزاران هزار گوش جها...
بگفت آن دگر کز جهان فراخ رسیدیم نادان بدین تنگ کاخ دلی ساده از نقش اندیشه ها کفی خالی از ورزش پیشه ها نه در عقل ما خوش ز ناخوش جدا نه در چشم ما آب از آتش جدا چو یکچند بودیم اینجا م...
چو در زندان مغرب یوسف مهر نهان کرد از زلیخای فلک چهر زلیخای فلک را چهره شد گم ز مهر یوسف اندر اشک انجم زلیخا را غم یوسف چنان کرد که از اشک شفق گون خونفشان کرد شفق را شد ز اشک او جگ...
بوتراب آن گهر بحر شرف کابرو یافت ازو خاک نسف با خود آن دم که جهادیش نماند مرکب جهد سوی اعدا راند چو شد از هر دو طرف صف ها راست بانگ جنگ آوری از صفها خاست آمد از بارگی خویش به زیر ب...
فربهی از خوان سخن پروری شاعریش کرده لقب لاغری گفت به نظم خوش و شعر فصیح بهر یکی خواجه فربه مدیح خواجه مسکین چو مدیحش شنید بوی توقع به مشامش رسید کرد ازان نامه پر رنگ و ریو خاطر او ...
خورده دانی گفت با وامق به راز کای ز داغ عشق عذرا در گداز می بری عمری به سر در جست و جوی چیست مقصودت ز جست و جو بگوی گفت مقصود آنکه با عذرا به هم روی خویش اندر یکی صحرا نهم در میان ...
خلق عالم همه درین کارند رو به وهم و خیال خود دارند همه اندر خداپرستی فاش لیکن آزر صفت خدای تراش هر کسی بر امید بهبودی بسته با خود خیال معبودی روی تعظیم خود در او کرده مهر او در درو...
بعد چل روز کز نشاط و سرور حال بگذشتشان بدین دستور داد اجازت پدر که ریا را ماه شهر و غزال صحرا را به عروسی سوی مدینه برند وز غریبی ره وطن سپرند بهر وی خوش عماریی پرداخت برگ گل را ز ...
حکیمی دگر گفت کان کامگار به دانشوری در جهان نامدار زمین را که کشور به کشور گرفت به تیغ زراندود چون خور گرفت جهان همچو او پادشاهی نداشت ولی دولت او بقایی نداشت ز ناگه چو ابری رسید و...
حلاج را - قدس سره - پرسیدند که مرید کیست گفت مرید آن است که از نخست بار که حضرت حق را نشانه قصد خود سازد تا به وی نرسد به هیچ نیارامد و به هیچ کس نپردازد بهر تو به بر و بحر بشتافته...
ملک هند به خلیفه بغداد تحفه ها فرستاد همراه طبیبی فیلسوف به مهارت در طب و حکمت موصوف پیش خلیفه به پای خاست که سه چیز آورده ام که جز ملوک را نباید و جز سلاطین را نشاید فرمود که آن ک...
می باید که شاه را منهیان راست کردار راست گفتار بر کار باشند که احوال رعایا و گماشتگان بر ایشان را به وی رسانند گویند اردشیر پادشاهی آگاه بود و چون ندیمان بامداد بیامدندی بگفتی که ف...
از عبدالله بن جعفر - رضی الله عنه - آورده اند که روزی عزیمت سفری کرده بود در نخلستان قومی فرود آمد که غلامی سیاه نگاهبان آن بود دید که سه قرص نان به جهت قوت وی آوردند سگی آنجا حاضر...
جوانی سلیل نام از سلاله کرام که در قبایل عرب به جمال و ادب مشهور بود و در بیشه شیران و معرکه دلیران از ضعف و سستی دور در دل از دختر عم هوایی داشت و در سر از وسوسه عشق او سودایی عمر...
