نورالدین عبدالرحمن ابن نظام الدین احمد ابن محمد متخلص به جامی در سال ۸۱۷ هجری قمری در خرجرد جام از توابع خراسان متولد شد. .وی بعدها همراه پدرش به سمرقند و هرات رفت و در آن دیار به کسب علم و ادب پرداخت. سپس به سیر و سلوک مشغول و از بزرگان طریقت شد. او نزد سلطان حسین میرزا بایقرا و وزیر فاضل او امیر علیشیر نوایی تقربی خاص داشت. او در محرم ۸۹۸ هجری قمری وفات کرد و در هرات با احترام فراوان به خاک سپرده شد. از جامی بیش از چهل اثر و تألیف سودمند و گرانبها به جای مانده است. معروفترین آثار او عبارت از هفت مثنوی به نام «هفت اورنگ» است.
ای به شاهی بلند آوازه کردی آیین خسروی تازه دل تو نقد عدل راست محک نیست چون دال و لام ازو منفک شد چو با عین عاطفت دل تو متصل عدل گشت حاصل تو حق ز شاهان به غیر عدل نخواست آسمان و زمی...
آن را که به عشق گل سرشتند وین حرف به لوح دل نوشتند شسته نشود ز لوحش این حرف ور عمر کند به شست و شو صرف هر لحظه کند به یاری آهنگ در دامن دلبری زند چنگ گر در همه جا به جان خریدار تا ...
کتاب فقر را دیباچه راست سواد نوک کلک خواجه ماست کسی چون او به لوح ارجمندان نزد نقش بدیع نقشبندان چو فقر اندر قبای شاهی آمد به تدبیر عبیداللهی آمد به فقر آن را که لطفش آشنا کرد به ب...
عمرها شد تا درین دیر کهن تار نظمم بسته بر عود سخن هر زمان از نو نوایی می زنم دم ز دیرین ماجرایی می زنم رفت عمر و این نوا آخر نشد کاست جان وین ماجرا آخر نشد پشت من چون چنگ خم گشت و ...
دلا دیده دوربین برگشای درین دیر دیرینه دیرپای ببین غور دور شبانروزیش به خورشید و مه عالم افروزیش نگویم قدیم است از آغاز کار که باشد قدم خاصه کردگار حدوث ار چه شد سکه نام او نداند ک...
شب که زد تیرگی مهره گل قیرگون خیمه ز مخروطی ظل اختر از سیم و شهاب از زر ناب ساختند از پی آن میخ و طناب چون مشبک قفسی مشکین رنگ گشت بر مرغ دلم عالم تنگ بر خود این تنگ قفس چاک زدم پا...
ناصر خسرو الانصاری - رحمة الله علیه - در صناعت شعر ماهر بود و در فنون حکمت کامل اما به سوی اعتقاد و میل به زندقه و الحاد متهم شده بود و او را سفرنامه ایست که در اکثر معموره کرده و ...
یک شبی از صبح دل افروزتر وز شب و روز همه فیروزتر طره او نافه دولت گشای غره او نور سعادت فزای بارقه لطف درافشان در او ابر عنایت گهر افشان در او خواجه که آمد دو جهان بنده اش کرد مدد ...
الف اسم پیشتر از با بود بسیار ظاهر و پیدا بی چو آمد پدید الف در بسم مختفی گشت همچو جان در جسم بود پیش از وجود خلق جهان سر وحدت چنانکه بود عیان حکم کثرت چو یافت وصف ظهور سر وحدت شد ...
ای ز بیمت دل عشاق دو نیم خطر مخلص راه تو عظیم وای مخلص اگرش آید پیش خطر دیدن اخلاص ز خویش دید اخلاص ز خود اشراک است نعت اشراک نه از ادراک است کار مخلص همه نقص است و خلل کسر او تا ن...
هر تعین که گشت لا حق ذات هست معدود در عداد صفات ذات با هر تعین تنها اسم آمد ز جمله اسما ور بود با تعینات تمام اسم جامع همی نهندش نام لفظ الله و صورت کامل اسم این اسم دان و زین مگسل...
ای درم گرد تو بسیار شده دین تو در سر دینار شده گنج جود است کف تو مپسند از هر انگشت بر آنجا دو سه بند دست بسته بود از مرد درشت بهر آزار درم جویان مشت مشت پرز که نماید مدخل مشت پر کر...
آن عرابی به شتر قانع و شیر در یکی بادیه شد مرحله گیر ناگهان جمعی از ارباب قبول شب در آن مرحله کردند نزول خاست مردانه به مهمانیشان شتری برد به قربانیشان روز دیگر ره پیشینه سپرد بهر ...
هست اسم وجود حق رحمان باعتبار العموم للاعیان رحمتی در کمال بسط و سعت مستفاد از و رحمتی و سعت نیست غیر از وجود عام مفاض بر حقایق ز واهب فیاض اسم رحمان ازان بود مشتق لفظ او خاص و معن...
به تعوذ چو پاک کردی راه متوسل شدی به بسم الله وقت آن شد که شاهد لاریب بر تو جولان کند ز حجله غیب بینی آن شاهد نگارین را کرده در بر شعار مشکین را آفتاب بلند از سایه بسته بر روی خویش...
ای محیط کرمت عرش صدف عرشیان در طلبت باده به کف ما که لب تشنه احسان توییم کشتی افتاده به طوفان توییم نظر لطف بر این کشتی دار به سلامت برسانش به کنار خیمه ما به سوی ساحل زن صدف هستی ...
ای کمر بسته به صد حرص چو مور وای تو گر بری این حرص به گور خرمن هستی تو شد جو جو بهر دانه تو چنین در تک و دو چون شود هیچ ندانم حالت دور گردون چو کند پامالت در کمین خانه دوران دو رنگ...
رب تال یفوه بالقرآن و هو یفضی به الی الخذلان خواجه را نیست جز تلاوت کار لیکن آن طرد و لعنت آرد بار لعنت است اینکه بهر لهجه و صوت شود از تو حضور خاطر فوت فکر حسن غنا برد هوشت متکلم ...
می شد آن خاصگی شاه به دشت بر کنار تره زاری بگذشت تره کاری ز قضا بر لب جوی بود ز آلودگی گل تره شوی زان تره هر چه همی ماند در آب طعمه می ساخت حکیمی به شتاب خاصگی گفت بدو کای سره مرد ...
مبتلایی به عشق بدخویی داشت باریک نام هندویی بعد عمری شبی ز بخت بلند آمد آن صید وحشی اش به کمند بود با او به هم خوش و خندان کامد آواز حلقه بر سندان کیست گفتار درین شب تاریک گفت کمتر...
حکم لعنت ز فعل بی اخلاص نیست با قاریان قرآن خاص بس مصلی که در میان نماز می کند بر خدای عرض نیاز چون در صدق نیست باز بر او می کند لعنت آن نماز بر او این بود حال سایر قربات چون صیام ...
ای به زندان غمت شاد همه بند تو بنده و آزاد همه روی در قبله احسان توییم بندی و بنده فرمان توییم سر ما افسر طاعت ز تو یافت دل ما عز قناعت ز تو یافت حرص ما بر تو ز حد بیرون است هر چه ...
مرد مخلص نگشته از خود پاک باشد اخلاص او همه اشراک نفسش از چرک شرک ناشده صاف دارد اخلاص را به خویش مضاف نیست پیش محقق آگاه مخلصان را جز این خطر در راه چون رهاند حقش ز نفس دغل کسر لا...
ای گذشته سرت از چرخ برین جز به منت ننهی پا به زمین می روی دامن اجلال کشان آستین بر سر کونین فشان گرد راهت که گذشته ست ز میغ داری از دیده خورشید دریغ صد سلام ار شنوی از پس پیش به عل...
