نورالدین عبدالرحمن ابن نظام الدین احمد ابن محمد متخلص به جامی در سال ۸۱۷ هجری قمری در خرجرد جام از توابع خراسان متولد شد. .وی بعدها همراه پدرش به سمرقند و هرات رفت و در آن دیار به کسب علم و ادب پرداخت. سپس به سیر و سلوک مشغول و از بزرگان طریقت شد. او نزد سلطان حسین میرزا بایقرا و وزیر فاضل او امیر علیشیر نوایی تقربی خاص داشت. او در محرم ۸۹۸ هجری قمری وفات کرد و در هرات با احترام فراوان به خاک سپرده شد. از جامی بیش از چهل اثر و تألیف سودمند و گرانبها به جای مانده است. معروفترین آثار او عبارت از هفت مثنوی به نام «هفت اورنگ» است.
ای درین خوابگه بی خبران بی خبر خفته چو کوران و کران سر برآور که درین پرده سرای می رسد بانگ سرود از همه جای بلبل از منبر گل نغمه نواز قمری از سرو سهی زمزمه ساز فاخته چنبر دف کرده ز ...
معروف کرخی - قدس الله سره - گفته است که صوفی اینجا مهمان است تقاضای مهمان بر میزبان جفاست مهمان که باادب بود منتظر بود نه متقاضی مهمان توام در صف ارباب ارادت بنشسته به هر چیز که آی...
هر نعمت که به مرگ زوال پذیرد آن را خردمند در حساب نعمت نگیرد عمر اگر چه دراز بود چون مرگ روی نمود از آن درازی چه سود نوح علیه السلام هزار سال در جهان به سر برده است امروز پنج هزار ...
حجاج در شکارگاهی از لشکریان جدا افتاد و به تلی برآمد دید که اعرابی نشسته و از خرقه خود جنبندگان می چیند و شتران گرد او می چرند چون شتران حجاج را بدیدند برمیدند اعرابی سر بالا کرد خ...
شبی در مسجد جامع مصر آتش افتاد و بسوخت مسلمانان را توهم آن شد که آن را نصارا کرده اند به مکافات آن آتش در خانه های ایشان انداختند سلطان مصر جماعتی را که آتش در خانه های ایشان انداخ...
عاشقی که از دهشت حبیب دلتنگ بود و از وحشت رقیب پای در سنگ آرزو می برد که کی باشد که آن ساده روی ریش برآورده باشد و پندار حسن از سر بیرون کرده تا بی تحاشی در خدمت او توانم بود و بی ...
عمرو لیث یکی از لشکریان خود را دید بر اسبی لاغر نشسته زین لاغر اسبکی که همانا نیافته ست جز از عظام جوهر ترکیب او نظام همچون خر عزیر عظام آمده به هم لیکن هنوز گوشت نروییده از عظام ل...
گنجشکی خانه موروثی خود را باز پرداخت و در فرجه آشیان لک لکی خانه ساخت با وی گفتند تو را چه مناسبت که با جثه ای بدین حقیری با جانوری بدان بزرگی همسایه باشی و خود را با وی در محل اقا...
حادثات جهان چه شر و چه خیر همه تقدیر او بود لاغیر فعل ما خواه زشت و خواه نکو یک به یک هست آفریده او نیک و بد گرچه مقتضای قضاست این خلاف رضا و آن به رضاست هر چه خواهد کند ز منع و عط...
شب کز سر چرخ لاجوردی گوی زر خور ز تیز گردی در ظلمت چاه مغرب افتاد شد عرصه دهر ظلمت آباد زرین طاووس ازین کهن باغ بگذشت و نشست لشکر زاغ مشکین پرها ز هم گشادند کافوری بیضه ها نهادند ا...
پیش سلطان عاقبت محمود که شه تختگاه غزنین بود پیر زالی ز خطه باورد خط باوردیان برون آورد که عوانی ز خلعت دین عور چشم جانش ز نور ایمان کور به تغلب گرفت باغش را ساخت جا کلبه فراغش را ...
مردم دیده روشن خردان بحر دانش همه بین همه دان بس که در مدرسه ها رنج علوم برد شد حاصل وی گنج علوم لیک ازان گنج بجز رنج ندید بویی از سر حقیقت نشنید روی همت به صفاکیشان کرد کسب علم از...
چیست دانی به زیر چرخ اثیر حکمت اندر وجود شاه و امیر تا بود پشت بی پناهان را تا دهد داد دادخواهان را نیکخواه جهانیان باشد بر همه خلق مهربان باشد ظالمان را ز ظلم باز آرد دست مظلوم را...
در آن خلوت که هستی بی نشان بود به کنج نیستی عالم نهان بود وجودی بود از نقش دویی دور ز گفت و گوی مایی و تویی دور جمال مطلق از قید مظاهر به نور خویش هم بر خویش ظاهر دلارا شاهدی در حج...
ضعف پیری قوت طبعم شکست راه فکرت بر ضمیر من ببست در دلم فهم سخندانی نماند بر لبم حرف سخنرانی نماند به که سر در جیب خاموشی کشم پا به دامان فراموشی کشم نسبتی دارد به حال من قوی این دو...
باز گردم به قصه دختر که شدش خون ز انتظار جگر یار خفته به خواب و او بیدار چون شود از وصال برخوردار دایه را گفت خواب او بگشای زنگ حرمان ز خاطرم بزدای خفته مرده ست و عشق با مرده نیست ...
معزی - رحمه الله تعالی وی در زمان دولت معز الدنیا و الدین سنجر بن ملکشاه بود و از مداحان اوست و معزی نسبت به اوست و آنچه او را در زمان وی از علو شأن و رفعت درجه میسر شد کم شاعری را...
ای به سرا پرده یثرب به خواب خیز که شد مشرق و مغرب خراب رفته ز دستیم برون کن ز برد دستی و بنمای یکی دستبرد توبه ده از سرکشی ایام را باز خر از ناخوشی اسلام را مهد مسیح از فلک آور به ...
سخن ز آسمان ها فرود آمده ست بر اقلیم جان ها فرود آمده ست گشاده ز اقلیم جان پر و بال چو طاووس در جلوه گاه خیال گهی گشته بر نی چو طفلان سوار به روم آمده از ره زنگبار چو عباسیان در عب...
صوفیی راه یقین می پیمود پا به میدان توکل می سود روز در بادیه می برد به شب یک شبی زنده ای از حی عرب آمدش در ره آن بادیه پیش ساختش شمع سیه خانه خویش کرد در ساحت آن خانه نگاه دید شبرن...
وان دگر رخت و بار برده به غار وز صغار و کبار کرده کنار نیتش آنکه هیچ آسوده زو نگردد به هرزه فرسوده به حدیث رسول صدق اندیش هست هفتاد شعبه ایمان بیش هست ازان جمله شعبه ادنی کردن از ر...
راهبی راه بی غبار گرفت دامن کوه و کنج غار گرفت نگشادش گره ز هیچ گروه از قناعت نهاد پشت به کوه مرد را کوه خوش هم آوازیست پر دل و بردبار همرازیست تیغ تیزش اگر نهند به سر ننهد پا ز جا...
ای ز تو ملک و ملک رفته ز دست شتران فلک از ذوق تو مست بیم آنست که این هفت و چهار بگسلانند ز مهر تو مهار در بیابان غمت روی نهند جان شیرین به تک و پوی دهند ای خوش آن رهرو از خود رسته ...
هر که درویش ازو بود بیزار کی ز درویش آید این کردار نیست درویشی این که زندقه است نیست جمعیت این که تفرقه است اصطلاحات عارفان از بر کرده و می کند بیان فر فر دلش از سر کار واقف نه معر...
