نورالدین عبدالرحمن ابن نظام الدین احمد ابن محمد متخلص به جامی در سال ۸۱۷ هجری قمری در خرجرد جام از توابع خراسان متولد شد. .وی بعدها همراه پدرش به سمرقند و هرات رفت و در آن دیار به کسب علم و ادب پرداخت. سپس به سیر و سلوک مشغول و از بزرگان طریقت شد. او نزد سلطان حسین میرزا بایقرا و وزیر فاضل او امیر علیشیر نوایی تقربی خاص داشت. او در محرم ۸۹۸ هجری قمری وفات کرد و در هرات با احترام فراوان به خاک سپرده شد. از جامی بیش از چهل اثر و تألیف سودمند و گرانبها به جای مانده است. معروفترین آثار او عبارت از هفت مثنوی به نام «هفت اورنگ» است.
ای بلند از قدمت پایه تخت تاج را گوهر تو مایه بخت کرده از صبح ازل همرهیت سایه وش دولت ظل اللهیت منصب خسرویت داده خدای کاوری قاعده عدل بجای عرش را قایمه این قاعده است شرع را فایده زی...
عدل نوشیروان چو یافت کمال ملکش از ماشطه عدل جمال خواست تفتیش غم و شادی ملک به خبرگیری از آبادی ملک خویش را شهره به بیماری ساخت وانگه آواز به هر شهر انداخت کاورندش سوی داروخانه کهنه...
آن که شرع خدای ازوست تباه نیست گویا ز سر شرع آگاه کرده در کوی و خانه و بازار شرع و دین را بهانه آزار کار باطل کند به صورت حق برد از شرع مصطفی رونق می کند پایه شریعت پست تا دهد مایه...
زاهدی می گذشت در راهی فاسقی را بدید ناگاهی در گناه عظیم افتاده ره به سوی جحیم بگشاده گفت یارب بگیر سخت او را ده به سیلاب فتنه رخت او را کشتی اش را فکن به موج خطر تا نپیچد ز خط حکم ...
ای ز عدل تو سماوات به پای نور عدلت ز زمین ظلم زدای عدل شاهان که به هر خیر و شریست از جهانداری عدلت اثریست نام تو عدل بود کار تو عدل آشکارا شده آثار تو عدل ظلم هایی که به عالم پیداس...
وان دگر آن که صحبت مولا کرد ایثار بر همه دنیا روز و شب صحبت خدای گزید دل ز پیوند ماسوا ببرید کرد خالی ز ما خلق خود را داد یکبارگی به حق خود را دست و دل از هر آرزو بگسست هر چه شد قی...
ای می قرب شهت برده ز دست زین قرابه نشده کس چو تو مست زود باشد که دهد خونابه ساقی دورت ازین قرابه حق این قرب به شکر آر بجای قرب حق بر سر این قرب فزای چیست شکر این کرم و لطف شگرف در ...
عمر ثانی آن همچو نخست کرده در دین سبق عدل درست داشت در ستر حرم فرزندان چون پدر جمله سعادتمندان عید شد پیش پدر جمع شدند همه پروانه آن شمع شدند اشک از دیده فشاندند چو شمع کای پریشانی...
کلکی بود عاشق گلکی شوخکی مشکبار کاکلکی داشت معشوق از قضا روزی خلوتی با چو خود دل افروزی هر دو تنها به عیش بنشسته بر رخ غیر در فرو بسته کلک از حالشان شنید خبر رفت و گستاخ حلقه زد بر...
قدوه عارفان به سر قدم قطب حق صاحب فصوص حکم قدس الله سره الأصفی و هدانا لقسطه الأوفی کرده نقل از زبان معتمدی در حکایات اهل دل سندی که شبی در درون خلوت خاص بودم از گفت و گوی خلق خلاص...
ای به راه طلبت سعی کسی خالی از ترک هوس ها هوسی آه ازین هیچ کسی ها که ز ماست بهر این بوالهوسی ها که ز ماست جان درین هیچ کسی چند کنیم در هر بوالهوسی چند زنیم نیست در هیچ هوس بوی بهی ...
چون نشستن خموش نتوانم باری از خامشی سخن رانم چون سخن لله و مع الله نیست شیوه عارفان آگه نیست با خدا گوی یا برای خدای ور نه لب را ببند و ژاژ مخای دل احرار گنج اسرار است راه آن گنج چ...
ای درین تنگ فضا گشته اسیر زیر تیغ و قلم شاه و وزیر گه ز تیغ ستمی همچو قلم فرق سر شق شده رنج و الم گه به زخم قلمی همچون تیغ غرق خون مانده افسوس و دریغ جگری گیر به دندان دو سه روز بن...
گفت روزی به مناجات کلیم کای جهاندار خداوند حکیم بر دلم روزن حکمت بگشای عدل در صورت ظلمم بنمای گفت تا نور یقینت نبود طاقت دین اینت نبود گفت یارب بده آن نور مرا وافکن از ضعف یقین دور...
گشت پرباد مفسدی را بوق برد نفسش نفیر بر عیوق شد پی میل خویش مکحله جوی کرد صحرا و دشت در تک و پوی اشتری یافت ناگهان ماده بهر مقصود خویش آماده خواست با او شود به زودی جفت اشتر از کار...
بایزید را - قدس الله تعالی سره - پرسیدند که سنت کدام است و فرض کدام فرمود که سنت ترک دنیا است و فرض صحبت مولا ای که در شرع خداوندان حال می کنی از سنت و فرضم سؤال سنت آمد رخ ز دنیا ...
بزرجمهر را پرسیدند که کدام پادشاه پاکیزه تر گفت آن که پاکیزگان از وی ایمن باشند و گناهکاران از وی ترسند شاه آن باشد که روشن خاطر و بخرد بود نیکوان را حال ازو نیکو بدان را بد بود
یزدجرد پسر خود بهرام را در موضعی دید از حرم خود که مناسب نبود وی را فرمود که بیرون رو و حاجب را سی تازیانه بزن و از در پرده سرا دور کن و کسی دیگر را نام برد که وی را به جای او بنشا...
اصمعی گوید با کریمی آشنایی داشتم که همواره به توقع کرم و احسان به در خانه وی می رفتم یک بار به در خانه وی رسیدم دربانی نشانده بود مرا منع کرد از آن که بر وی درآیم بعد از آن گفت ای ...
درویشی به عشق جفاکیشی گرفتار شد به سر راهی می دوید و اشکی می ریخت و آهی می کشید و از وی به چشم مرحمت هرگز نگاهی نمی دید با او گفتند معشوق تو همواره همخانه مستان است و همخوابه می پر...
علویی در بغداد زنی را به خود خواند آن زن از وی دینار و درهم خواست علوی گفت تو به آن راضی نیستی که جزوی از اهل خاندان نبوت و خانواده ولایت در تو فرود آید زن گفت این فسانه را به قحبگ...
سگ را گفتند سبب چیست که در هر خانه ای که باشی گرداگرد آن نتواند گشت و بر هر آستانه ای که خسبی از آنجا نتواند گذشت گفت من از حرص و طمع دورم و به بی طمعی و قناعت مشهور از خوانی به لب...
زانچه از علم آمده به عیان صنف اول صف ملایکه دان بندگانند جمله فرمانبر ناکشیده به کفر و عصیان سر متصف نی به مادگی و نری وز زناشوهری همیشه بری همه از وصمت عناد مصون مستقر در مقام لای...
یکی خاد مرغ هوایی شکار فرو ماند از ضعف پیری ز کار ز بال و پرش زور پرواز رفت به صید غرض چنگش از ساز رفت ز بی قوتیش خاست از جان نفیر وطن ساخت گرد یکی آبگیر پس از مدتی کردن آنجا درنگ ...
