نورالدین عبدالرحمن ابن نظام الدین احمد ابن محمد متخلص به جامی در سال ۸۱۷ هجری قمری در خرجرد جام از توابع خراسان متولد شد. .وی بعدها همراه پدرش به سمرقند و هرات رفت و در آن دیار به کسب علم و ادب پرداخت. سپس به سیر و سلوک مشغول و از بزرگان طریقت شد. او نزد سلطان حسین میرزا بایقرا و وزیر فاضل او امیر علیشیر نوایی تقربی خاص داشت. او در محرم ۸۹۸ هجری قمری وفات کرد و در هرات با احترام فراوان به خاک سپرده شد. از جامی بیش از چهل اثر و تألیف سودمند و گرانبها به جای مانده است. معروفترین آثار او عبارت از هفت مثنوی به نام «هفت اورنگ» است.
جهاندیده پیری به سودای گشت قدم زد ز خانه به پهنای دشت برآورده گوری نو از دور دید وز آنجا صدایی به گوشش رسید چو آهو سوی گور شد تیزگام که تا بیند آنجا که شد صید دام کسی دید افتاده در...
پور کسری که داشت هرمز نام دل به عدلش گرفته بود آرام چون برون آمدی ز شهر سپاه این منادی زدی به هر سر راه که عناون در کف هوس منهید پای در کشتزار کس منهید فی المثل هر که خوشه ای شکند ...
چنین گفت آن سخندان سخن سنج که در گنجینه بودش از سخن گنج که در مغرب زمین شاهی به ناموس همی زد کوس شاهی نام طیموس همه اسباب شاهی حاصل او نمانده آرزویی در دل او ز فرقش تاج را اقبالمند...
ای پر از آوازه کوس سخن شاهد جانهاست عروس سخن طرفه عروسی که ز زیور تهی آید ازو دلبری و دل رهی چون که به زیور شود آراسته طعنه زند بر مه ناکاسته چون گهر نظم حمایل کند غارت صد قافله دل...
ای به هر شاهد موزون مفتون حالت از مشک خطان دیگرگون هیچ شاهد چو سخن موزون نیست سر خوبی ز خطش بیرون نیست صبر ازو صعب و تسلی مشکل خاصه وقتی که پی بردن دل کشد از وزن به بر خلعت ناز کند...
عمعق - رحمه الله تعالی وی نیز از شعرای ماوراء النهر است و استاد شعرای وقت خود است و این چند بیت که در مفتتح یکی از قصاید گفته بغایت بدیع و لطیف است اگر موری سخن گوید و گر مویی روان...
شرع او ناسخ شریعتهاست هر شریعت که غیر آنست هباست گر فتد حکم شرع آن سرور متفق با شریعت دیگر نیست آن را متابعت اصلا جز ازان رو که شرع اوست روا
ای کشیده به کلک وهم و خیال حرف زاید به لوح دل همه سال گشته در کارگاه بوقلمون تخته نقشهای گوناگون چند باشد ز نقش های تباه لوح تو تیره تخته تو سیاه حرف خوان صحیفه خود باش هر چه زاید ...
معنی انما یرید الله آن بود پیش عارف آگاه که خدا را ز لوث رجس و فساد هست تطهیر اهل بیت مراد نیست پوشیده بر اولوالأفهام که بود رجس بدترین آثام چون بود رجس زلت و عصیان نیست تطهیر آن ب...
همچو این جاهلان جاه طلب که غلو کرده در علو نسب پدر و مادر از نسب عاری پسر افتاده در نسب داری دی پدر از اراذل قروی پسر امروز سید علوی مادرش لولی و پدر لالا از زند دم ز حیدر و زهرا س...
پادشاهانه مجلسی می ساخت نرد صحبت به هر کسی می باخت برد روزی ز ذوق راهروی ره بدان جمع سیدی علوی شوکت و جاه شیخ را چو بدید شوک آن شوکتش به سینه خلید گفت هستم من آل پیغمبر این بزرگی م...
با نبی گفت ایزد متعال که به امت رسان به لطف مقال ان تحبوا الاله فاتبعون نیست کار از متابعت بیرون مایه قرب حق متابعت است پیروان را سبق متابعت است هر که در اتباع من شد گم سر زد آخر ز...
هر که در راه عاشقی روزی خورده باشد غم دل افروزی هر چه همرنگ یار او باشد از دل و جان شکار او باشد مه برآید به سوی او نگرد حسن و خوبی روی او شمرد سرو بیند به قد او نازد صفت سرو نازش ...
صید جویی به دشت دام نهاد آهوی وحشیش به دام افتاد بست پایش چو بود در دل وی کش برد زنده تا نواحی حی نا نهاده ز دشت پا بیرون شد دوچار وی از قضا مجنون دید آن پای بسته آهو را خاست از جا...
قصه عاشقان خوش است بسی سخن عشق دلکش است بسی تا مرا هوش و مستمع را گوش هست ازین قصه کی شود خاموش هر بن موی صد دهانم باد هر دهان جای صد زبانم باد هر زبانی به صد بیان گویا تا کنم قصه ...
شیخ مهنه که بود پیوسته از من و مای خویشتن رسته صد حکایت ز خویش واگفتی لیک هرگز نه من نه ما گفتی رفتی اندر صف صفا کیشان بر زبانش به جای من ایشان بود بر وی شهود حق غالب دید خود را ز ...
گر تو گویی که شیخ دین ز چه رو لفظ ایشان وظیفه ساخت نه او گویمت زانکه لفظ او مطلق هست اشارت سوی هویت حق پیش چشم شهود دیده وران محو باشد هویت دگران در عبارت چو او و هو رانند غرض از ا...
ور تو گویی که کاملان بسیار ما و من آورند در گفتار بی شک ایشان بسی شتافته اند وز من و ما خلاص یافته اند ما و من بر زبان چرا رانند غرض از ما و من که را دانند گویم آن کس که شد ز خویش ...
ابوبکر واسطی - قدس سره - گوید آن که گوید نزدیکم دور است و آن که گوید دورم به نیستی خود در هستی او مستور است هر که گوید که به آن جان جهان نزدیکم باشد آن دعوی نزدیکی او از دوری وان ک...
حکیمان گفته اند که همچنان که به عدل جهان آبادان گردد به جور ویران شود عدل از ناحیت خویش به هزار فرسنگ روشنایی بخشد و جور از جای خود به هزار فرسنگ تاریکی دهد به عدل کوش که چون صبح آ...
کودکی از بنی هاشم با یکی از ارباب مکارم بی ادبی کرد شکایت به عمش بردند خواست تا وی را ادب کند گفت ای عم من کردم آنچه کردم و عقل من با من نبود تو بکن آنچه می کنی و عقل تو با توست گر...
شخصی بزرگ بینی زنی را خواستگاری می کرد و در تعریف خود می گفت که من مردی ام از خفت و سبکساری دور و بر احتمال مکاره صبور زن گفت اگر تو بر احتمال مکاره صبور نبودی این بینی را چهل سال ...
میشی از جویی بجست دنبه وی بالا افتاد بز بخندید که عورت تو را دیدم میش روی باز پس کرد که ای بی انصاف من سالها عورت تو را برهنه دیدم و هرگز نخندیدم و طعن تو نپسندیدم تو پس از عمری که...
برد بیدار حق شب از بطحا به تن او را به مسجد اقصی کرد از آنجا مقر به پشت براق متوجه به قطع سبع طباق بر سماوات یک به یک بگذشت با همه انبیا ملاقی گشت دید هنگام عرض خلد و جحیم هر که بو...
