نورالدین عبدالرحمن ابن نظام الدین احمد ابن محمد متخلص به جامی در سال ۸۱۷ هجری قمری در خرجرد جام از توابع خراسان متولد شد. .وی بعدها همراه پدرش به سمرقند و هرات رفت و در آن دیار به کسب علم و ادب پرداخت. سپس به سیر و سلوک مشغول و از بزرگان طریقت شد. او نزد سلطان حسین میرزا بایقرا و وزیر فاضل او امیر علیشیر نوایی تقربی خاص داشت. او در محرم ۸۹۸ هجری قمری وفات کرد و در هرات با احترام فراوان به خاک سپرده شد. از جامی بیش از چهل اثر و تألیف سودمند و گرانبها به جای مانده است. معروفترین آثار او عبارت از هفت مثنوی به نام «هفت اورنگ» است.
چه خوش وقتی و خرم روزگاری که یاری بر خورد از وصل یاری برافروزد چراغ آشنایی رهایی یابد از داغ جدایی چو یوسف شد به خوبی گرم بازار شدندش مصریان یکسر خریدار به هر چیزی که هر کس دسترس د...
خسروی عاقبت اندیشی کرد روی در قبله درویشی کرد با بزرگی که در آن کشور بود بر سر اهل صفا سرور بود نوبتی چند به هم بنشستند عقد پیروی و مریدی بستند برد صد تحفه خدمت سوی پیر هیچ ازو پیر...
یکی روز پرویز و شیرین به هم نشسته چو خورشید و پروین به هم ز ناگه به رسم هواخواهیی برآورد دریایی ماهیی نه ماهی که زیبا طلسمی ز سیم نموداری از صنع دانا حکیم تر و تازه چون ساعد نیکوان...
با پسر گفت پیری از همدان کای در اطوار کار خود همه دان خویش را عمری آزمودستی هیچگه ریش گاو بودستی گفت با وی پسر که ای بابا که بود ریش گاو گو با ما گفت آن کس که بامداد پگاه می نهد پا...
آن دگر نکته را که کرد ادا شافعی از کلام اهل هدی بود آن کز خدای عز و جل عصمت آمد نصیب تو ز ازل کانچه خواهد دلت ز خود رایی ندهندت بر او توانایی عصمت است اینکه نیست سیم و زرت که شود آ...
طبال سرای این عروسی در پرده عاج و آبنوسی این طبل گران نوا نوازد وین پرده سینه کوب سازد کان زخم دوال خورده عشق وآوازه بلند کرده عشق چون از حرم حجاز برگشت بر خاک حریم یار بگذشت آن دا...
ای به زبان نکته گزار آمده وی به سخن نادره کار آمده نقطه نطق است تو را بر زبان گشته از آن نقطه زبانت زیان گر کنی آن نقطه ازین حرف حک بر خط حکم تو نهد سر فلک هر که درین گنبد نیلوفری ...
بشنو ای خواجه این حکایت را بنگر این دانش و درایت را تو هم آخر ز جنس آدمیی با ملک در مقام محرمیی گر قلم می زنی بدینسان زن گوهر مکرمت ازین کان کن ور نه بفکن قلم که از مشتت باد با او ...
اعرابیی شتری گم کرد بانگ زد که هر که شتر مرا به من آرد مر او راست دو شتر با وی گفتند هیهات این چه کار است که سرباری مه از خروار است گفت شما لذت یافت و حلاوت وجدان نچشیده اید معذوری...
بود یعقوب بن حسن شاهی آسمان جمال را ماهی نوجوانی که نارسیده بسی بود کارش به غور کار رسی ملکی از شام تا خراسان داشت وز بدی ها دلی هراسان داشت پشت ظلم آوران شکست از وی صیت نوشیروان ن...
عاشقی در گوشه ای بنشسته بود گفت و گو با خویش در پیوسته بود هر دم از نو داستانی ساختی ناشنیده قصه ای پرداختی گه ز مه گفتی گهی از آفتاب گاهی از برگ گل سنبل نقاب گه ز قد سرو کردی نکته...
بست به صد مهر بر اطراف شط عقد محبت کشفی با دو بط شد به فراغت ز غم روزگار قاعده صحبتشان استوار روزی از آنجا که فلک راست خوی گشت ز بی مهریشان کینه جوی طبع بطان از لب دریا گرفت رای سف...
سکندر ز اقصای یونان زمین سپه راند بر قصد خاقان چین چو آوازه او به خاقان رسید ز تسکین آن فتنه درمان ندید ز لشگرگه خود به درگاه او رسولی روان کرد و همراه او کنیزی فرستاد و یک تن غلام...
نه تنها عشق از دیدار خیزد بسا کین دولت از گفتار خیزد درآید جلوه حسن از ره گوش ز جان آرام برباید ز دل هوش ندارد بیش ازین دلاله کاری که گوید قصه زیبانگاری ز دیدن هیچ اثر نی در میانه ...
نبرد فعل را چه خیر و چه شر آنچه گفتم ز اختیار بدر آن بود اختیار در هر کار که بود فاعل اندر آن مختار معنی اختیار فاعل چیست آنکه فاعل چو فعل را نگریست ایزد اندر دلش به فضل و رشاد درک...
عاشق صدق جو چو دریابد ظلمت خود ز خود عنان تابد روی جان آورد به قبله دوست نشود محتجب ز مغز به پوست هر چه گوید برای او گوید هر چه جوید برای او جوید همچو پروانه کو به مجلس جمع هستی خو...
آن عاشق از خرد رمیده زاندیشه نیک و بد رهیده از مستی عشق بود مجنون دادش به میان مستی افیون داغی ز فراق یار بودش یک داغ دگر بر آن فزودش لیکن داغی فزون ز هر داغ آشفت ز عشق داغ بر داغ ...
ای به خود خوانده ورع وزران را رغم بر حرص و طمع لرزان را دید غیر تو حرام است حرام ورع از ترک حرام است تمام نیست اهل ورع آن مانده ز راه کش به غیر تو کند دیده نگاه هر که از غیر تو شد ...
در خبر است که خدای تعالی فردای قیامت با بنده از مفلسی و بی مایگی شرمنده می گوید که فلان دانشمند یا عارف را در فلان محله می شناختی گوید آری می شناختم فرمان رسد تو را به وی بخشیدم قد...
ابن مقفع گوید کتبخانه حکمای هند را بر صد شتر می کشیدند ملک ایشان استدعای اختصار کرد به دو شتر باز آوردند و به تکرار استدعا بر چهار کلمه قرار گرفت کلمه نخستین در دلالت پادشاهان به ع...
بامدادی موبد موبدان با قباد همعنان می رفت مرکب وی به دفع فضلات قوایم خود را از دم تا سم بیالود و تشویر تمام به وی راه یافت در آن اثنا قباد وی را از آداب همرکابی ملوک و همعنانی سلاط...
اعرابی بر امیرالمؤمنین علی - کرم الله تعالی وجهه - درآمد و خاموش بنشست ذل فقر و فاقه بر جبین او ظاهر بود حضرت امیر از وی پرسید که چه حاجت داری شرم داشت که به زبان گوید بر زمین نوشت...
کنیزکی مغنیه که به حسن غنا موصوف بود و به لطف نوا معروف جمالی بی بدل داشت و حسنی بی خلل روزی در منظر خواجه خود سازی می نواخت و غزلی می پرداخت نوجوانی که در دل هوای او داشت و در سر ...
خلیفه روزی چاشت می خورد و بره بریان پیش او نهاده بودند اعرابی از بادیه در رسید وی را پیش خواند اعرابی بنشست و به شره تمام در خوردن ایستاد خلیفه گفت چه میشومی که چنان این بره را از ...
