نورالدین عبدالرحمن ابن نظام الدین احمد ابن محمد متخلص به جامی در سال ۸۱۷ هجری قمری در خرجرد جام از توابع خراسان متولد شد. .وی بعدها همراه پدرش به سمرقند و هرات رفت و در آن دیار به کسب علم و ادب پرداخت. سپس به سیر و سلوک مشغول و از بزرگان طریقت شد. او نزد سلطان حسین میرزا بایقرا و وزیر فاضل او امیر علیشیر نوایی تقربی خاص داشت. او در محرم ۸۹۸ هجری قمری وفات کرد و در هرات با احترام فراوان به خاک سپرده شد. از جامی بیش از چهل اثر و تألیف سودمند و گرانبها به جای مانده است. معروفترین آثار او عبارت از هفت مثنوی به نام «هفت اورنگ» است.
چون خلیل الله آن امام کرام یافت از حق مواید انعام افسر دولتش نهاد به سر خلعت خلتش فکند به بر شد پی رهروان صاحبدل بر دل پاک او صحف نازل کثرت مالش از عدد بگذشت رمه و گله اش ز حد بگذش...
من آن مرغم که دامم دانه توست فسون وحشتم افسانه توست تویی کاسباب کارم ساز کردی در نعمت به رویم بازی کردی کرامت کردی از خدمت پسندی به توفیق سجودم سربلندی به راهت سرمه سا کردی جبینم ک...
به فیض ازل هر که را همرهیست دل روشنش هم پر و هم تهیست پر از چیست از جذب پیران راه تهی از چه زآویزش مال و جاه خوش آن سر که پا سوی پیران نهاد کف اندر کف دستگیران نهاد کم نقش صورت پسن...
در خم این گنبد عالی اساس چیست شغل شاکر منعم شناس در مقام شاکری بودن مقیم بر کرم های جهاندار کریم آن کرم خاصه که حکمش شامل است وان وجود پادشاه عادل است شاه عادل نیست جز ظل اله خلق ر...
چون صبح ازل ز عشق دم زد عشق آتش شوق در قلم زد از لوح عدم قلم سرافراشت صد نقش بدیع پیکر انگاشت هستند افلاک زاده عشق ارکان به زمین فتاده عشق بی عشق نشان ز نیک و بد نیست چیزی که ز عشق...
ای حیات دل هر زنده دلی سرخ رویی ده هر جا خجلی چاشنی بخش شکر گفتاران کار شیرین کن شیرین کاران برفرازنده فیروزه رواق شمسه زرکش زنگاری طاق تاج بر سر نه زرین تاجان عقده بند کمر محتاجان...
ای به شاهی کشیده سر به سپهر خاک پای تو گشته افسر مهر داد فضل خدایت آن پایه که شدی مر خدای را سایه از تکبر مبر به گردون سر سایه را جای بر زمین خوشتر جای سایه گر آسمان بودی خلق را کی...
عنصری - رحمه الله تعالی - مقدم شعرای عصر خود بوده است و وی را یمین الدوله محمود سبکتگین به نظر قبول ملاحظات فرموده و سخنان وی است این دو بیت در مدح تو آن شاهی که اندر شرق و در غرب ...
ای ظهور تو با بطون دمساز وی بروز تو با کمون همراز احدی لیک مرجع اعداد واحدی لیک مجمع اضداد اولی و تو را بدایت نی آخری و تو را نهایت نی ظاهری با کمال یکتایی باطنی با وفور پیدایی ایم...
ای علم هستی ما با تو پست نیست به خود هست به تو هر چه هست ذات تو هم هستی و هم هست کن هست کن عالم نوی و کهن هست تویی هستی مطلق تویی هست که هستی بود الحق تویی هر چه نه هستی به سرای مج...
گفت اعیان همه صفات مرا صورتند و شیون ذات مرا وان صفات و شیون مذکوره صور ذات و ذات ذوالصوره نیست ذوالصوره را تغیر حال در صور هم نفوذ جعل محال صورت آن صور که اعیانند هم بدان سیرت و ب...
چون سلامان آن نصیحت گوش کرد بحر طبع او ز گوهر جوش کرد گفت شاها بنده رای توام خاک پای تخت فرسای توام هر چه فرمودی به جان کردم قبول لیکن از بی صبری خویشم ملول نیست از دست دل رنجور من...
زد حکیمی به لب دریا گام تا کشد تازه شکاری در دام آرد انداخته دامی ز نظر ماهی حکمتی از بحر بدر دید مردی غم گیتی در دل کرده بر ساحل دریا منزل سر اندوه فرو برده به خویش ناوک آه برآورد...
عارفی بود در زمین هری نام او سکه نگین هری همتش دست در خدای زده بر همه خلق پشت پای زده یکی از سفلگان بازاری نقد بازار او دل آزاری پیش عارف دم ارادت زد زان ارادت در سعادت زد صبح تا ش...
محمل بند عروس این راز آهنگ حدی چنین کند ساز کز بر عرب یکی عرابی مقبول خرد به خرده یابی در عرصه عشق پاکبازی در نکته شعر سحر سازی آواز خوشش مهیج شوق چاک افکن جیب صاحب ذوق بشنید حدیث ...
مغنی چو بندد در آهنگ فقر ز پشمینه ابریشم چنگ فقر دهد این نوای کهن را نوی که خسر است دیباچه خسروی خوش آن شه که این نغمه را گوش کرد نوای غنا را فراموش کرد برافشاند از لذت این سماع به...
چنین گویند معماران این کاخ که چون شد بر عمارت دایه گستاخ به دست آورد استادی هنر کیش به هر انگشت دستش صد هنر بیش به رسم هندسی کارآزمایی قوانین رصد را رهنمایی ز تشکیلش مجسطی سخت آسان...
معتمر نام مهتری ز عرب رفت تا روضه نبی یک شب رو در آن قبله دعا آورد ادب بندگی بجا آورد ساخت بالین ز آستان نیاز گوش بنهاد بر نشیمن راز ناگه آمد به گوشش آوازی که همی گفت غصه پردازی کا...
ای تنت از شمع گدازنده تر شعله زنان آتش شیبت ز سر داده سر سبز تو آتش فشان از شجر اخضر و نارش نشان چرخ که بر فرق تو کافور ریخت بر تو هم از شعر تو کافور بیخت تا که کند سردی کافور سرد ...
گفت با روباه بچه مادرش چون به باغ میوه آمد رهبرش میوه چندان خور که بتوانی به تگ رستگاری یافتن ز آسیب سگ گفت ای مادر چو بینم میوه را کی توانم کار بست این شیوه را حرص میوه پرده هوشم ...
فصل خزان کز دم باد وزان کارگه رنگرزان شد رزان باغ جوان صورت پیری گرفت سبزه تر رنگ زریری گرفت برگ درختان ز سر شاخسار مختلف الوان چو گل اندر بهار موی سفیدی به قد خم شده سینه اش آتشکد...
معتمر چون بدید صورت حال بر ضمیرش نشست گرد ملال گام زد در ره پریشانی داد رخت خرد به حیرانی کان همه نالش از زبان که بود وان همه سوزش از فغان که بود چیست این ناله کیست نالنده باز در خ...
جامی از شعر و شاعری باز آی با خموشی ز شعر دمساز آی شعر شعر خیال بافتن است بهر آن شعر مو شکافتن است گر چو استاد کارگر همه سال شعر بافی کنی بدین منوال به عبث شکل موشکافی چند شعر گویی...
چو شد خانه تمام از سعی استاد به تزیینش زلیخا دست بگشاد زمین آراست از فرش حریرش جمال افزود از زرین سریرش قنادیل گهر پیوندش آویخت ریاحین بهر عطرش در هم آمیخت همه بایستنیها ساخت آنجا ...
